Trào Ngược Dạ Dày: Triệu Chứng Và Cách Phòng Tránh

 Trào ngược dạ dày hiện nay không phải là một vấn đề gì quá xa lạ. Số lượng người mắc bệnh cũng có dấu hiệu gia tăng nhất là ở độ tuổi trường thành. Vậy cụ thể trào ngược dạ dày là gì? Bệnh này có gì nguy hiểm? Đâu là nguyên nhân gây bệnh và chúng ta có thể nhận biết bệnh qua những dấu hiệu nào? Câu trả lời sẽ được chia sẻ ngay trong bài viết dưới đây.

1. Trào ngược dạ dày là gì ?

Trào ngược dạ dày thực quản - nên khám ở đâu?
Sự khác biệt giữa dạ dày bình thường và trào ngược dạ dày

 Trào ngược dạ dày thực quản, hay gọi là trào ngược dạ dày là một bệnh lý về đường tiêu hóa rất phổ biến tại Việt Nam. Ở người bình thường, sau khi thức ăn được đưa vào miệng và xuống đến thực quản, các cơ thắt thực quản giãn ra để cho thức ăn cùng các chất lỏng đi vào dạ dày rồi lại đóng lại. Tuy nhiên, người bị trào ngược dạ dày sẽ gặp tình trạng axit từ dạ dày trào ngược lên phần thực quản (đây là phần ống nối từ miệng đến dạ dày), khiến cho lớp niêm mạc thực quản bị kích thích và gây ra nhiều triệu chứng khó chịu.

2. Những biểu hiện của bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản

 Một số triệu chứng điển hình mà người bệnh thường gặp, có thể kể đến như:

  • Ợ chua: Người bệnh thường có triệu chứng này kết hợp với chứng ợ nóng (từ ổ bụng, dạ dày mang đến cảm giác nóng lên cổ). Triệu chứng này là triệu chứng phổ biến của bệnh trào ngược dạ dày nhất là sau khi ăn no, khó tiêu, thời gian nghỉ ngơi. Người bệnh sẽ cảm nhận được vị chua trong miệng khi có cảm giác ợ lên.

  • Ợ hơi: Là triệu chứng thường gặp khi đói. Cũng giống như ợ hơi và ợ nóng, ợ hơi cũng xảy ra nhiều khi bạn có cảm giác khó tiêu, ăn no,…

  • Xuất hiện các triệu chứng nôn, ói, buồn nôn: triệu chứng này và cảm giác nghẹn thức ăn là triệu chứng thường gặp sau khi ăn. Đặc biệt, những người mắc chứng trào ngược axit dạ dày rất dễ ói khi bị ốm nghén,say sóng, say tàu xe,…

  • Ăn không ngon, khó nuốt: Triệu chứng này biểu hiện sự trào ngược axit dạ dày, trào ngược dịch mật, mang đến cảm giác đắng miệng. Ngoài ra, axit dạ dày trào lên sẽ gây sưng thực quản, dẫn đến khó khăn trong việc nuốt thức ăn. Từ đó dẫn đến cảm giác ăn không ngon, chán ăn, sụt cân,…

  • Các triệu chứng ho, viêm họng, miệng tiết nhiều nước bọt, khàn giọng: Nguyên nhân trực tiếp gây nên tình trạng này là do axit dạ dày bị trào ngược mang lại. Khi axit dạ dày ợ lên và phản xạ tự nhiên gây tiết nhiều nước bọt, sưng tấy dây thanh quản, ho, khản tiếng,…

  • Có cảm giác đau tức vùng ngực: Triệu chứng này có nguyên nhân từ sự kích thích các sợi dây thần kinh đi qua vùng ngực. Cảm giác đau tức ngực do trào ngược axit dạ dày rất dễ nhầm với triệu chứng của các bệnh liên quan đến tim mạch.

3. Nguyên nhân bị trào ngược dạ dày

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nguyên nhân trực tiếp gây nên tình trạng trào ngược dạ dày xuất phát từ hai nguyên nhân trực tiếp: Do vấn đề bất thường từ thực quản, và vấn đề về dạ dày.

3.1. Nguyên nhân từ bất thường ở cơ quan thực quản

Trào ngược axit dạ dày do những bất thường ở cơ hoành, cơ thắt dưới thực quản
Trào ngược axit dạ dày do những bất thường ở cơ hoành, cơ thắt dưới thực quản

Do sự bất thường ở cơ thắt dưới thực quản

 Thông thường, sự hoạt động của cơ dưới thực quản sẽ diễn ra theo một trình tự nhất định. Các cơ này sẽ mở ra khi chúng ta nuốt thức ăn, sau đó đóng lại, không cho các loại dịch ở dạ dày trào lên. Tuy nhiên, khi các cơ thắt dưới thực quản có vấn đề như lực trương của cơ bị giảm sẽ khiến cho chức năng của các cơ này yếu đi. 

 Đồng thời, sự tác động của dịch vị đến thực quản bị giảm do axit dạ dày trung hòa với dịch ở thực quản, nước bọt dẫn đến hiện tượng axit dạ dày trào ngược lại thực quản. Như vậy, sự co thắt của cơ thắt dưới thực quản có ảnh hưởng nhất định đến tình trạng trào ngược axit dạ dày.

 Do sự bất thường ở cơ hoành

 Như chúng ta đã biết, phần ổ bụng và phần ngực được ngăn cách bởi hệ thống cơ hoành. Loại cơ này được ví như cánh cổng thành vùng bụng. Khi cánh cổng này khẽ khép lại sẽ tạo động lực cho cơ thắt dưới thực quản. Trong trường hợp cơ hoành bị thoát vị sẽ tạo điều kiện cho axit dạ dày trào ngược lên do cơ hoành và cơ thắt dưới không ở cùng một vị trí, không có sự thống nhất trong hoạt động.

3.2. Nguyên nhân đến từ sự bất thường ở dạ dày

 Có hai nguyên nhân chính đến từ dạ dày làm xảy ra tình trạng trào ngược dạ dày mà chúng ta phải nói đến, bao gồm:

  • Do tình trạng thức ăn không được tiêu hóa, tồn lại trong dạ dày. Các bệnh liên quan đến dạ dày như: Ung thư dạ dày, đau dạ dày, viêm loét dạ dày, hẹp môn vị,… cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ trào axit dạ dày lên thực quản.

  • Do lực tác động đến ổ bụng lớn. Các tình huống như ho lâu ngày, hắt hơi, gập bụng gây áp lực lớn cho ổ bụng. Từ đó trào ngược axit ở dạ dày có điều kiện để xuất hiện.

3.3. Các lý do khác

Không thể "tạm biệt” trào ngược dạ dày nếu bạn chưa hiểu rõ 3 điều này!
Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày

 Bên cạnh hai nguyên nhân chính đến từ thực quản và dạ dày, còn có một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ mắc chứng trào ngược dạ dày như:

  • Thừa cân: Những người thừa cân, béo phì có nguy cơ mắc nhiều bệnh hơn người bình thường trong đó có trào axit dạ dày. Nói như vậy vì cân năng là một trong yếu tố tác động trực tiếp lên vùng bụng, cơ thắt thực quản cụ thể là tạo áp lực lớn lên các bộ phận này. Từ đó, nguy cơ mắc chứng bệnh này cũng tăng lên.

  • Chế độ dinh dưỡng không phù hợp: Người có thói quen sử dụng các loại đồ ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, ăn quá no, ăn chanh, cam khi đói,… có nguy cơ bị trào ngược axit dạ dày cao.

4. Đối tượng có nguy cơ bị trào ngược dạ dày

 Bệnh trào ngược dạ dày thực quản có thể gặp ở bất kỳ ai, từ trẻ sơ sinh cho đến người lớn và không phải lúc nào bác sĩ cũng tìm ra được nguyên nhân cụ thể. Tuy nhiên, có vài nhóm người được đánh giá là có nguy cơ cao mắc bệnh, bao gồm:

  • Người bị thừa cân hoặc béo phì vì có thể tạo sức ép lên bụng
  • Phụ nữ mang thai, đặc biệt trong những tháng cuối thai kỳ do tử cung mở rộng sẽ làm chèn ép một số bộ phận tiêu hóa, dẫn đến hiện tượng trào ngược
  • Người phải sử dụng một số thuốc nhất định, như thuốc trị hen suyễn, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc kháng histamine, thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm đau xương khớp nhóm NSAIDs
  • Người hút thuốc lá hoặc hút thuốc lá thụ động do khói thuốc khi vào cơ thể qua đường thực quản sẽ làm kích thích niêm mạc dạ dày
  • Người bị thoát vị hoành, liệt dạ dày, hoặc bệnh lý mô liên kết như xơ cứng bì
  • Người có lối sống và thói quen ăn uống không lành mạnh như uống rượu bia, ăn nhiều đồ chua, ăn nhiều dầu mỡ, lười vận động, nằm liền sau ăn… cũng là những đối tượng có nguy cơ cao bị trào ngược dạ dày.

5. Biến chứng nguy hiểm

Trào ngược dạ dày, cũng giống như các bất thường khác về sức khỏe, nếu diễn tiến trong thời gian dài mà không được điều trị đúng cách sẽ gây ra nhiều biến chứng, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng. 

  • Viêm thực quản là biến chứng phổ biến thường gặp ở 50% bệnh nhân trào ngược dạ dày.
  • Hẹp thực quản có một số biểu hiện như đau ngực, khó nuốt, vướng nghẹn vùng cổ…Trào ngược là một trong những nguyên nhân chính gây ra hẹp thực quản. 
  • Biến chứng thực quản Barrett chỉ xảy ra ở 8-15% bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản kéo dài, nhưng lại là một biến chứng cực kỳ nguy hiểm và không có dấu hiệu đặc biệt nào ngoài các triệu chứng trào ngược thông thường.
  • Ung thư biểu mô tuyến thực quản thường gặp ở những bệnh nhân trên 50 tuổi và có khả năng gây tử vong cao.
Những lưu ý khi bị trào ngược dạ dày - thực quản
Biến chứng khó lường khi bị trào ngược dạ dày

6. Cách chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản chính xác

 Trào ngược dạ dày là căn bệnh phổ biến, nó có nhiều triệu chứng khác nhau, xuất phát từ những nguyên nhân gây bệnh cũng khác nhau. Để chẩn đoán bệnh các bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp khác nhau tùy thuộc vào từng đối tượng bệnh nhân.

Nội soi dạ dày cách chẩn đoán bệnh phổ biến
Nội soi dạ dày cách chẩn đoán bệnh phổ biến

 Có một số cách chẩn đoán trào ngược dạ dày như:

 – Thăm khám và kiểm tra thể chất: Bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân một số những câu hỏi về tình trạng sức khỏe nhằm mục đích xác định nguyên nhân và tình hình bệnh. Những câu hỏi này thường được đặt ra trước khi thăm khám và điều trị.

 – Xác định nồng độ axit: Phương pháp này sẽ sử dụng thiết bị dò axit Ambulatory để đo lượng axit trong dạ dày đang bị trào ngược và nồng độ axit tại dạ dày người bệnh.

 – Dùng nhân trắc học thực quản: Đây là phương pháp xét nghiệm trào ngược rất hữu ích nhằm xác định tình trạng bệnh.

 – Tiến hành chụp X-quang: Các bác sĩ sẽ cho người bệnh nuốt một loại chất lỏng phản quang Barium. Chất này sẽ giúp bác sĩ biết được mức độ tổn thương dạ dày qua tấm phim chụp.

 – Xem xét độ pH thực quản: Thông thường những bệnh nhân có triệu chứng dai dẳng sẽ được chẩn đoán bằng phương pháp này. Ngoài ra, cách chẩn đoán này cũng có thể được sử dụng để theo dõi kiểm soát trào ngược với những bệnh nhân đã điều trị bệnh lâu ngày.

 – Nội soi: Đây là phương pháp xét nghiệm chính được sử dụng để kiểm tra niêm mạc thực quản. Sử dụng phương pháp nội soi sẽ giúp các bác sĩ nhìn nhận và đánh giá trực tiếp tình trạng trào ngược.

 Với mỗi bệnh nhân trào ngược sẽ có những cách chẩn đoán khác nhau. Các cách chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày sẽ giúp bạn sớm phát hiện ra bệnh và điều trị bệnh kịp thời.

7. Biện pháp cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày

 Để phòng tránh, cải thiện triệu chứng trào ngược axit dạ dày, bạn nên thực hiện thay đổi chế độ ăn uống, chế độ sinh hoạt không lành mạnh.

7.1. Những việc nên làm

  • Tăng cường những chất có tác dụng trung hòa axit như: Các sản phẩm từ tinh bột: bột ngũ cốc, bột yến mạch, các loại bánh mì,.. Những thực phẩm này có tác dụng nhất định trong việc hạn chế sự bào mòn lớp dịch, axit trong dạ dày.

2 cách làm bánh mì bằng lò nướng cực dễ tại nhà, bánh giòn thơm khó cưỡng '
Ăn bánh mì thường xuyên có thể giảm tình trạng trào ngược dạ dày
  • Bạn nên ăn nhiều các chất đạm dễ tiêu có trong thịt vịt, thịt lợn nạc, thịt lợn thăn,…

  • Bổ sung chất xơ có chứa trong các loại đậu như: Đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen, đậu Hà Lan,…

  • Nên ăn nhiều sữa chua: Bởi trong sữa chua chứa rất nhiều lợi khuẩn, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra nhanh hơn, tạo cảm giác ngon miệng. Một lưu ý nhỏ là bạn không nên dùng sữa chua trong khi đói bụng.

  • Sử dụng các thực phẩm hỗ trợ chữa trị truyền thống như: Nghệ, mật ong,…

  • Giảm cân bằng các biện pháp an toàn, hiệu quả như: Tập thể dục thể thao, hạn chế sử dụng các thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo,…

  • Đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán bệnh chính xác và các biện pháp chữa trị kịp thời.

7.2. Những việc không nên làm

  • Không nên duy trì các thói quen xấu như: Ăn quá no, thức khuya, nằm sau khi ăn, mặc quần áo chật,…

  • Không nên sử dụng các chất gây nghiện, các chất kích thích như: Rượu, bia, thuốc lá, cà phê,…

  • Ngưng việc sử dụng các loại đồ ăn nhanh, chiên nhiều dầu mỡ, các loại thực phẩm chế biến sẵn,…

  • Hạn chế việc sử dụng các loại thực phẩm chứa hàm lượng axit cao như: Đồ ăn cay nóng, nước ngọt có ga, các loại quả như chanh, quất, dứa,…

Hạn chế việc sử dụng đồ ăn cay nóng
Hạn chế việc sử dụng đồ ăn cay nóng

 Như vậy, các biện pháp cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày là rất đơn giản, ai cũng có thể làm được nếu chúng ta kiên trì. Hãy thay đổi ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe, tài sản quý giá nhất của mỗi người.

 Trên đây là những kiến thức cơ bản nhất liên quan đến bệnh trào ngược dạ dày, một căn bệnh thường gặp trên toàn cầu. Hy vọng, chúng tôi có thể giải đáp những thắc mắc trong lòng của các bạn bấy lâu nay về căn bệnh này. Các bạn hãy bỏ túi những kiến thức về chứng trào ngược axit dạ dày để bảo vệ sức khỏe của bản thân và cả nhà mình. 

 

  •  

 

  •  
  •  

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

.