Đau dây thần kinh tọa : Nguyên nhân và cách phòng tránh

Đau dây thần kinh tọa gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt. Người bệnh cần nhận biết và điều trị bệnh từ sớm để tránh những biến chứng nguy hiểm. Tìm hiểu chi tiết về vấn đề này trong nội dung sau!

1. Đau dây thần kinh tọa là gì ?

 Đau dây thần kinh tọa (là Sciatica pain) là cơn đau toả ra dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa, nhánh từ lưng dưới qua hông, mông và xuống dưới từng chân. Thông thường, đau thần kinh toạ chỉ ảnh hưởng đến một bên của cơ thể.

 Đau thần kinh tọa thường xảy ra khi thoát vị đĩa đệm ở cột sống thắt lưng (dưới). Các đốt sống (xương tạo nên cột sống) được tách ra và được đệm bởi các đĩa tròn và các mô liên kết. Khi một đĩa bị mòn do chấn thương hoặc chỉ là sau nhiều năm sử dụng thì trung tâm của nó có thể bắt đầu đẩy ra khỏi vòng ngoài. Thêm vào đó, xương cột sống trên cột sống hoặc hẹp cột sống chèn ép một phần của dây thần kinh. Điều này gây ra viêm, đau và thường bị tê ở chân.

Làm thế nào để giảm đau dây thần kinh hông? | Vinmec
Vị trí đau dây thần kinh tọa

2. Dấu hiệu đau dây thần kinh tọa

  • Đau thắt lưng, lan dọc xuống chân theo đường đi của dây thần kinh tọa.
  • Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc đau âm ỉ, tăng lên khi người bệnh vận động quá sức, thay đổi tư thế, ho, hắt hơi.
  • Ngoài triệu chứng đau thần kinh tọa, người bệnh có thể kèm theo cảm giác tê nóng, đau rát bỏng hoặc kiến bò ở các khu vực bị đau.
Bệnh đau thần kinh tọa là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa bệnh :  Xương Khớp Việt – 99% người bệnh áp dụng đã khỏi
Những dấu hiệu của đau dây thần kinh tọa

3. Nguyên nhân gây đau dây thần kinh tọa

  Các yếu tố nguy cơ:

  • Tuổi tác: Hầu hết những người bị đau thần kinh tọa ở độ tuổi từ 30 đến 50.
  • Trọng lượng: Tăng cân có thể gây áp lực lên cột sống của bạn, điều này có nghĩa là bạn dễ bị đau thần kinh tọa khi mang thai hoặc bị thừa cân béo phì.
  • Bệnh tiểu đường: Bệnh này có thể gây tổn thương thần kinh, từ đó gây ra đau thần kinh tọa.
  • Tính chất công việc khiến bạn phải khiêng nhấc vật nặng thường xuyên hoặc ngồi lâu ở một tư thế cũng có thể làm tổn thương đĩa đệm và gây ra đau thần kinh tọa.

4. Đối tượng dễ bị đau thần kinh tọa

 Đau dây thần kinh tọa có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi khác nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã thống kê ra, người từ độ tuổi 30 đến 50 sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn các nhóm tuổi. Giải thích cho tình trạng này, các chuyên gia cho biết, đa số người trong độ tuổi 30- 50 đều là người trong độ tuổi lao động. Các hoạt động ảnh hưởng đến trực tiếp đến cột sống nhiều hơn nhóm đối tượng khác. 

 Đối tượng có nguy cơ mắc đau thần kinh tọa cao là: 

  • Người thừa cân, béo phì: Thừa cân, béo phì tác động trực tiếp đến cột sống của người bệnh. Cột sống người bệnh bị tổn thương gây ra ảnh hưởng gây ra hàng loạt các bệnh lý trong đó có cả đau thần kinh tọa.
  • Người hay phải mang vác vật nặng hoặc hay phải xoay lưng: Thường xuyên phải vác hoặc xoay lưng liên tục ảnh hưởng đến vùng cột sống và dây thần kinh tọa vùng dưới thắt lưng. 
  • Người ít vận động, ngồi liên tục trong thời gian dài: Nguy cơ mắc bệnh đau thần kinh tọa của người lười vận động cao hơn nhiều lần so với người thường xuyên vận động. Điều này đã được các nhà khoa học chứng minh.
  • Người bị đái tháo đường: Nhiều người bệnh đái tháo đường không biết đến thông tin này dẫn đến việc chủ quan trong quá trình điều trị. Các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo, nguy cơ tổn hại dây thần kinh của người đái tháo đường cao hơn người bình thường.  

5. Đau dây thần kinh tọa có nguy hiểm không?

 Đau dây thần kinh tọa là bệnh không gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Tuy nhiên, những biến chứng đau thần kinh tọa gây nhiều khó chịu cho người bệnh và có thể gây suy giảm chức năng vận động.

Đau thần kinh tọa là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa bệnh
Một số biến chứng nếu không điều trị sớm

 Khi bị đau dây thần kinh tọa mãn tính, cơn đau có thể xuất hiện liên tục và kéo dài khiến chất lượng cuộc sống của người bệnh bị ảnh hưởng. Ngoài ra, nếu dây thần kinh bị chèn ép nghiêm trọng thì có thể ảnh hưởng đến hệ cơ, gây ra yếu và teo cơ, ví dụ như chứng thả bàn chân (tên gọi khác: tổn thương thần kinh mác, bàn chân rớt, foot drop). Tình trạng này khiến chân người bệnh thường xuyên bị tê và không thể đi lại bình thường.

 Nguy hiểm hơn, đau dây thần kinh tọa có thể gây tổn thương dây thần kinh vĩnh viễn, từ đó dẫn đến mất cảm giác hoàn toàn ở chân.

6. Cách phân biệt đau dây thần kinh tọa với bệnh lý khác

 Các triệu chứng của đau dây thần kinh tọa có thể gây nhầm lẫn với một số bệnh lý khác, đặc biệt là thoát vị đĩa đệm và hội chứng cơ hình lê. Điều này có thể khiến chẩn đoán sai dẫn đến việc điều trị không hiệu quả. Vậy điểm khác biệt giữa thoát vị đĩa đệm, hội chứng cơ hình lê và đau thần kinh tọa là gì?

6.1. Phân biệt đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm

Đau dây thần kinh tọa có thể là triệu chứng của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng hoặc các bệnh lý khác. Người bệnh có thể cùng lúc mắc phải cả hai tình trạng thoát vị đĩa đệm và đau thần kinh tọa. Tuy nhiên, cơn đau của 2 bệnh lý này có một số điểm khác biệt như:

  • Cơn đau thần kinh tọa xuất hiện theo đường đi của dây thần kinh tọa, kéo dài từ vùng thắt lưng lan xuống hông, mông và chân, kèm theo biểu hiện nóng rát kể cả khi nghỉ ngơi.
  • Cơn đau do thoát vị đĩa đệm xuất hiện ở vùng thắt lưng ở cả hai bên cơ thể. Cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng thắt lưng và tăng dần khi gắng sức.

 Bất cứ ai đau dây thần kinh tọa đều có cảm giác đau nhức khó chịu từ vùng cột sống thắt lưng xuống chân. Tuy nhiên có không ít người lại nhầm tưởng triệu chứng này xuất phát từ căn bệnh thoát vị đĩa đệm, khiến việc điều trị trở…

6.2. Phân biệt đau thần kinh tọa và hội chứng cơ hình lê

 Cơn đau của đau thần kinh tọa và hội chứng cơ hình lê đều chạy dọc từ thắt lưng, lan xuống mông, bàn chân và ngón chân, gây tê nhức, ngứa ran một bên cơ thể. Tuy nhiên:

  • Cơn đau thần kinh tọa thường dữ dội hơn cơn đau do hội chứng cơ hình lê, ảnh hưởng đến hoạt động và di chuyển của người bệnh.
  • Cơn đau của hội chứng cơ hình lê thường không xuất hiện ở mặt ngoài đùi. Ngoài ra, cơn đau của hội chứng này có thể giảm đi khi người bệnh đi bộ hướng bàn chân ra ngoài do tư thế này giúp giảm sự bó chặt ở cơ hình lê.

7. Đau thần kinh tọa có chữa khỏi không?

 Đau thần kinh tọa có thể chữa khỏi nếu điều trị đúng nguyên nhân và đúng phương pháp. Do đó khi xuất hiện các dấu hiệu của bệnh, bạn không nên tự ý điều trị tại nhà mà nên đến bác sĩ để kiểm tra và tìm ra phương pháp điều trị phù hợp.

8. Các kỹ thuật chẩn đoán bệnh

8.1. Thăm khám với bác sĩ

 Đầu tiên, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý và các triệu chứng gần đây của bạn để sàng lọc các nguy cơ. Điều này giúp bác sĩ quyết định có cần thực hiện thêm các phương pháp chẩn đoán khác để xác định tình trạng bệnh lý chính xác hơn.

8.2. Kiểm tra khả năng vận động

 Phương pháp kiểm tra này giúp xác định mức độ, vị trí và nguyên nhân khiến bạn bị đau. Các động tác kiểm tra có thể bao gồm:

  • Đi kiễng gót chân để kiểm tra sức mạnh của cơ bắp chân.
  • Nâng chân thẳng để xác định chính xác các dây thần kinh bị ảnh hưởng và xác định xem bạn có gặp vấn đề về đĩa đệm hay không.
  • Các động tác kéo căng và chuyển động khác để xác định cơn đau và kiểm tra độ linh hoạt và sức mạnh của cơ.

8.3. Chẩn đoán hình ảnh

 Để tăng mức độ tin cậy, nhất là với trường hợp đau thần kinh tọa mãn tính, bác sĩ sẽ đề nghị bạn thực hiện thêm các kiểm tra hình ảnh như:

  • Chụp X-quang cột sống để kiểm tra vị trí của các đốt sống, gai xương.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) để xem hình ảnh chi tiết của đĩa đệm và các mô mềm bao quanh cột sống.
  • Điện cơ đồ (EMG) để kiểm tra mức độ di chuyển của các xung điện qua dây thần kinh tọa và phản ứng của các cơ.
  • Chụp tủy đồ để xác định xem đốt sống hoặc đĩa đệm có gây chèn ép tủy, từ đó gây ra cơn đau hay không.

9. Phương pháp điều trị 

9.1. Dùng thuốc

 Bạn có thể sử dụng một số loại thuốc chống viêm để làm giảm các cơn đau do đau dây thần kinh tọa gây ra. Các loại thuốc này bao gồm aspirin, ibuprofen và naproxen.

 Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nguyên nhân đau dây thần kinh tọa có thể là do thoát vị đĩa đệm chèn ép dây thần kinh nên nếu chỉ sử dụng thuốc giảm đau, người bệnh không thể nào khỏi bệnh. Hơn nữa, việc tự ý dùng thuốc có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng, ảnh hưởng gan, thận và dạ dày… Vì vậy, người bệnh cần được chẩn đoán chính xác nguyên nhân để tìm được liệu trình chữa đau thần kinh tọa thích hợp.

9.2. Phẫu thuật

 Phẫu thuật thường được chỉ định cho những bệnh nhân đau dây thần kinh tọa không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác hoặc xuất hiện các biến chứng như: cơ yếu đi đáng kể, mất khả năng kiểm soát ruột – bàng quang. Lúc này, bác sĩ sẽ loại bỏ nguyên nhân khiến dây thần kinh tọa bị chèn ép như gai cột sống, một phần đĩa đệm bị thoát vị, khối u…

9.3. Trị liệu thần kinh cột sống

 Phương pháp này còn được biết đến với tên gọi Chiropractic, là phương pháp điều trị không thuốc, không phẫu thuật theo tiêu chuẩn Mỹ. Theo đó, bác sĩ sẽ thực hiện nắn chỉnh bằng tay để đưa các đốt sống về đúng vị trí vốn có và giảm áp lực lên đĩa đệm. Nhờ đó, áp lực từ đĩa đệm lên dây thần kinh sẽ được giải phóng hiệu quả.

9.4. Vật lý trị liệu phục hồi chức năng

 Các bài tập vật lý trị liệu có tác dụng điều chỉnh vị trí cột sống, tăng cường sức mạnh các cơ bắp hỗ trợ lưng và cải thiện tính linh hoạt các cơ. Điều này giúp phục hồi chức năng vận động của cơ-xương-khớp và ngăn ngừa bệnh tái phát trong tương lai.

9.5. Kết hợp trị liệu thần kinh cột sống và các bài tập vật lý trị liệu

Trị liệu thần kinh cột sống và vật lý trị liệu đều rất tốt cho bệnh đau dây thần kinh tọa. Phương pháp điều trị cho bệnh lý đau thần kinh tọa bao gồm Trị liệu thần kinh cột sống kết hợp với Vật lý trị liệu và các thiết bị máy móc hiện đại nhằm tác động trực tiếp nguyên nhân gây bệnh, giúp chữa lành các cơn đau một cách tự nhiên mà không dùng thuốc hay phẫu thuật.

9.6. Chữa bằng Đông y

 Phương pháp áp dụng các cây thuốc Nam chữa đau dây thần kinh tọa được nhiều người sử dụng nhất hiện nay. Với một số phương pháp cải tiến, người bệnh không chỉ đẩy lùi được triệu chứng mà hệ thống xương khớp có cơ hội phục hồi, từ đó ngăn ngừa bệnh tái phát hiệu quả. 

 Người bệnh đau thần kinh tọa sẽ được điều trị dựa trên các thể bệnh như phong hàn, thấp nhiệt, huyết ứ,… Nhờ việc kết hợp một số loại thảo dược điều trị có sẵn trong tự nhiên như Hoàng bá, Thiên niên kiện, Bí kỳ nam,… thuốc Đông y đẩy lùi các triệu chứng bệnh hiệu quả, an toàn.

10. Cách phòng ngừa đau dây thần kinh tọa

10.1. Cách phòng ngừa

 Việc thực hiện các biện pháp giúp phòng tránh bệnh thần kinh tọa không thể giúp loại trừ 100% khả năng mắc bệnh, nhưng có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Thường xuyên áp dụng các biện pháp sau sẽ giúp giảm khả năng bị đau thần kinh tọa:

  • Tập thể dục, thể thao đều đặn.
  • Điều chỉnh tư thế ngồi phù hợp: lựa chọn ghế ngồi có hỗ trợ lưng dưới, tay vịn và chân đế chắc chắn, xoay được.
  • Hạn chế mang vác vật nặng quá sức, giữ lưng thẳng, tránh gập lưng khi nhấc vật nặng.
Đau thần kinh tọa - biến chứng và cách phòng ngừa
Tập thể dục hằng ngày để phòng ngừa các bệnh về xương khớp hiệu quả

10.2. Đau thần kinh tọa nên ăn gì ?

 Ăn gì trị đau thần kinh tọa? Chế độ ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau, quả hạch, cá béo như cá hồi, chất xơ có thể mang lại hiệu quả chống viêm, có tác dụng trong điều trị đau thần kinh tọa do viêm. Trong đó, các loại thực phẩm nổi bật được sử dụng để hỗ trợ cải thiện tình trạng đau thần kinh tọa gồm:

  • Dứa: Dứa có chứa bromelain, một loại enzyme có đặc tính kháng viêm đã được chứng minh trong giảm viêm xoang, đau họng và viêm khớp. Nó cũng được sử dụng thành công trong điều trị viêm khớp dạng thấp và tăng tốc độ sửa chữa mô.
  • i tây: Mùi tây có chứa apigenin, là một dạng flavonoid, là hợp chất chống viêm có nhiều trong các loại trái cây, rau, quả hạch, hạt. Nó được chứng kinh là có hiệu quả giảm viêm đối với bệnh lupus và viêm khớp.
  • Cần tây: Tương tự mùi tây, cần tây cũng chứa apigenin có tác dụng chống viêm. Ngoài ra, nó còn chứa nhiều chất xơ, cực ít calo, chất béo và cholesterol và là nguồn cung cấp các loại vitamin và khoáng chất như folate, kali, vitamin B, vitamin C, vitamin A cho cơ thể.
  • Hành tây: Hành tây có chứa quercetin, là một hợp chất chống viêm mạnh. Việc cho hành vào các món ăn vừa giúp tăng hương vị, vừa giúp giảm viêm hiệu quả.
  • Bông cải xanh: Bông cải xanh có chứa sulforaphane, là một chất được biết là có đặc tính chống viêm và chống ung thư. Bông cải xanh cũng chứa ít calo và giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết.
  • Nho: Nho có chứa anthocyanins, là một sắc tố thực vật tạo nên màu đỏ và xanh lam của một số loại trái cây và rau quả. Anthocyanins hoạt động bằng cách giảm các tế bào gây viêm và tăng các phân tử chống viêm.
  • Trà: Trà xanh, trà đen, trà ô long, trà trắng đều có tác dụng chống viêm hiệu quả, trong đó trà xanh và trà trắng có hàm lượng chất có tác dụng chống viêm polyphenol cao nhất.
  • Đậu nành: Genistein là hợp chất có trong đậu nành có tác dụng chống viêm với việc có khả năng ức chế sản xuất các phân tử có nguy cơ gây viêm cho cơ thể. Mặc dù vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về đậu nành, nhưng nó đã được chứng minh là có tác dụng chống viêm trong điều trị viêm khớp dạng thấp, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa, bệnh thoái hóa thần kinh và viêm đại tràng mãn tính.
  • Rau lá xanh: Rau lá xanh như rau bina non, cải thìa, cải xoăn đều chứa nhiều magie, chất đã được chứng minh là giúp thúc đẩy quá trình tái tạo dây thần kinh tọa và giảm viêm.
  • Quả việt quất: Quả việt quất là một nguồn cung cấp dồi dào chất chống viêm phytochemical và anthocyanin. Để nhận được hàm lượng dinh dưỡng tối ưu, bạn nên ăn quả việt quất vào mùa thu hoạch hoặc đông lạnh trái mùa.
đau thần kinh tọa nên ăn gì | BvNTP
Đau thần kinh tọa nên bổ sung các loại vitamin B, C

10.3. Đau thần kinh tọa kiêng ăn gì ?

 Dưới đây là một số nhóm thực phẩm người đau dây thần kinh tọa kiêng ăn, nếu vẫn ăn vào sẽ khiến cơn đau thêm nhức nhối hơn. Vì thế hãy hạn chế hoặc kiêng hoàn toàn những món ăn được nhắc tới dưới đây nhé!

  •  Thực phẩm chứa nhiều muối

 Không chỉ người bệnh tổn thương dây thần kinh tọa nên kiêng thực phẩm chứa nhiều muối mà ngay cả người có sức khỏe bình thường cũng nên duy trì một thói quen ăn giảm mặn hàng ngày. 

  • Kiêng ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ

  Chất béo làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể, và nó cũng là tác nhân gây béo phì gia tăng áp lực về trọng lượng lên hệ xương khớp.

 Do đó, người bệnh hãy hạn chế tiêu thụ chất béo, nhất là chất béo từ động vật, giảm ăn đồ chiên xào, nướng, tẩm ướp quá béo trong thực đơn hàng ngày.

  • Hạn chế ăn Hải sản

 Hải sản cung cấp một lượng đạm cao, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên nếu dung nạp quá nhiều đạm thì cơ thể sẽ dễ bị dư thừa nồng độ acid uric. Đây chính là yếu tố gây hình thành tinh thể muối urat lắng đọng tại các khớp xương gây đau đớn.

 Do đó, người bệnh nên hạn chế ăn tôm, cua, ghẹ, sò, ốc, hến… hãy chỉ ăn với một lượng nhỏ, vừa đủ để cung cấp cho cơ thể lượng protein tốt nhé!

người đau thần kinh tọa nên hạn chế ăn hải sản
Người bị đau dây thần kinh tọa nên hạn chế ăn hải sản
  • Kiêng ăn thịt đỏ

 Các loại thịt đỏ có hàm lượng dinh dưỡng cao, chế biến thành nhiều món ăn thơm ngon, hấp dẫn. Tuy nhiên nó lại chứa rất nhiều đạm. Tương tự như hải sản, nếu tiêu thụ nhiều đạm thì lại không tốt cho sức khỏe nói chung, tình trạng xương khớp nói riêng.

 Do đó, người bệnh chỉ nên ăn các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu, thịt dê, thịt bê, thịt chó… ở mức giới hạn, không nên tiêu thụ quá nhiều.

  • Tránh ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn

Đồ ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhanh… là những thứ chứa lượng muối và chất béo cực lớn để kéo dài thời gian bảo quản. Nhưng chúng hầu hết đều là chất béo có hại cho cơ thể, chứa nhiều cholesterol không hề tốt cho hệ tim mạch, khả năng tuần hoàn máu và tăng cường phản ứng viêm ở xương khớp cũng như các cơ, dây thần kinh. Do đó, hãy kiêng những món ăn tưởng ngon nhưng lại vô cùng hại này nhé!

  • Hạn chế ăn nhiều đường

 Không phải tự nhiên mà đường được xem là “cái chết ngọt ngào và từ từ”. Đồ ngọt nếu tiêu thụ quá nhiều sẽ làm tăng lượng đường trong máu, tăng tình trạng viêm sưng với người bệnh. Do đó, hãy tiêu thụ ít đường nếu bạn không muốn cơn đau dai dẳng hành hạ mình thêm.

  • Hạn chế sử dụng bia rượu, chất kích thích

Nếu đang điều trị, người bệnh hãy tránh xa bia rượu và chất kích thích vì nó có thể ảnh hưởng xấu đến kết quả điều trị. Hơn nữa, các chất kích thích cũng làm tăng cơn đau và đặc biệt không tốt cho sức khỏe nói chung nếu lạm dụng.

 Trên đây là những điều cần biết về đau thần kinh tọa. Mặc dù là bệnh rất phổ biến nhưng bạn không nên chủ quan để tránh ảnh hưởng đến chất lượng sống. Thay vào đó, khi xuất hiện các dấu hiệu của đau dây thần kinh tọa, bạn nên thăm khám và điều trị dứt điểm càng sớm càng tốt để tăng tỉ lệ hồi phục sức khỏe!!!

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

.